INTRODUCTIE
In het project Proeftuin Twente willen de Kunstvereniging Diepenheim
en SKOR (Stichting Kunst en Openbare Ruimte), de intitiatiefnemers van
het project, de culturele aspecten van de planologie van Twente aan
de orde stellen. Centraal hierbij staat de - open - vraag wat het specifieke
karakter van Twente is en hoe dit een rol kan spelen in het ontwikkelen
van een perspectief op de de toekomst van Twente. Proeftuin Twente gaat
uit van identiteit als een dynamisch begrip, dat aan veranderingen onderhevig
is en vele lagen kent.
Wie, wat,
hoe is Twente? Wie of wat bepaalt de identiteit van Twente en kun je
überhaupt wel spreken van een 'Twentse identiteit'? Is er sprake
van karakteristieke Twentse fenomenen en zo ja, waardoor worden die
dan wel bepaald? Door de inwoners, de ruimte, het veelgeroemde 'coulissen-landschap',
de architectuur, de landgoederen, de planologie, de geschiedenis, de
geologie, de bedrijvigheid...?? Het project Proeftuin Twente is een
poging om aspekten van een of de Twentse identiteit te onderzoeken en
de uitkomsten van dit onderzoek aan te wenden voor toekomstige planvorming
in de regio. In de 14 Twentse gemeentes hebben kunstenaars gedurende
een maand aspekten van de 'Twentse identiteit' verkend aan de hand van
thema's, die zij van Proeftuin Twente aangereikt kregen. Van hen werd
een intuïtieve, verfrissende kijk op het thema, een open houding
naar de bevolking en een verrassend en divers eindresultaat verwacht.
Daarnaast wordt op meer systematische wijze onderzoek gedaan naar planvorming
in Twente door de jaren heen (LEESMAP), naar de natuurlijke kaart van
Twente (ATLAS) en naar de wijze waarop door bv. reizigers tegen Twente
is aangekeken (REISGIDS). Alle onderzoeksresultaten tesamen vormen een
schat aan informatie over Twente in heden en verleden voor drie ontwerpteams,
die vanuit hun vakgebied ontwerpen zullen maken voor Twente in het jaar
2030.
Prélude
Als prélude op Proeftuin Twente opende op 22 december 2001 in
het Rijksmuseum Twente en in de Kunstvereniging Diepenheim de tentoonstelling
WIJ, samengesteld door de kunstenaar Arnoud Holleman. Tijdens de research
voor de tentoonstelling sprak Arnoud Holleman met een groot aantal mensen
die zich op enigerlei wijze met de Twentse cultuur bezighielden. De
kunstenaar herschreef deze 'oral history' tot een zelfstandige tekst,
getiteld
'WIJ'. In deze tekst komen alle (schijnbare) tegenstrijdigheden
rondom het thema regionale identiteit naar voren.
Het
Vervolg
Het vervolg van Proeftuin Twente staat omschreven in het Plan
van Aanpak. Dit projectvoorstel bestaat uit drie hoofdonderdelen,
die respectievelijk de ideeën over de identiteit van dit moment
('mobiel laboratorium', website, reisgids), de historische ontwikkeling
van de ideeën over identiteit (reisgids, atlas) en de ideeën
over de identiteit van de toekomst (ontwerpteams, slotmanifestatie)
in beeld brengen. Deze onderdelen zullen tussen mei 2003 en juli 2004
ten uitvoer worden gebracht.
De Stichting
Proeftuin Twente beoogt met het project Proeftuin Twente een debat op
gang te brengen over de vraag welke facetten van de identiteit van Twente
de moeite waard zijn om voor de toekomst te bewaren. Daar moet in Twente
zélf over gesproken worden. Identiteit wordt daarin niet alleen
als een meer of minder welomschreven merk gezien, maar als een cultureel
product, dynamisch en met vele lagen. De uitkomsten van dit debat zijn
niet vrijblijvend, maar hebben een directe relatie met de toekomstige
ruimtelijke inrichting van Twente.